Antoni Piotr Gryzina-Lasek
Biografia
Antoni Piotr Gryzina-Lasek urodził się 10 czerwca 1892 roku w Tarnowie. Po ukończeniu gimnazjum w Nowym Sączu studiował w latach 1911–1912 na Wydziale Lekarskim Uniwersytetu Jagiellońskiego. W czasie I wojny światowej służył jako lekarz I Brygady Legionów Polskich, walczył w szwadronie kawalerii; 10 lutego 1915 roku został ranny w lewą nogę i przebywał w szpitalu w Oświęcimiu. Został zdemobilizowany w stopniu majora.
Zamieszkał w Warszawie; w latach 1920–1922 był członkiem ekipy sanitarnej zwalczającej epidemie chorób zakaźnych. W 1936 roku był pełniącym obowiązki kierownika Miejskich Zakładów Sanitarnych przy ulicy Spokojnej 15 w Warszawie.
Później, aż do wybuchu wojny, był wyższym urzędnikiem Rady m.st. Warszawy.
W 1929 roku sprzedał swoją kamienicę w Warszawie i przeniósł się z rodziną do Szczawy. Kupił tam kilka działek i rozpoczął badania balneologiczne. Próbki skał i wody wysyłał do analizy w Warszawie. Wyniki potwierdziły, że Szczawa ma źródła alkaliczno-słone, żelaziste i alkaliczno-siarkowe o dużym stężeniu.
Antoni Gryzina-Lasek wybudował szereg ujęć wody mineralnej: Hanna (1932), Dziedzilla (1932), Krystyna (1938) oraz dwa źródła w dolinie Głębieńca: Lech i Legun. Eksploatacja rozpoczęła się w 1933 roku. W 1937 roku badania szczawskich wód przeprowadził Franciszek Ksawery Kmietowicz z Krynicy, co potwierdziło ich wysokie walory balneologiczne.
W tej sytuacji Gryzina-Lasek wystąpił do Ministerstwa Opieki Społecznej o uznanie Szczawy za zdrojowisko i utworzenie tu uzdrowiska. W 1938 roku decyzją Ministra Przemysłu i Handlu ustanowiono tam rejon ochrony górniczej. Plany przekształcenia Szczawy w uzdrowisko przerwała wojna.
W 1937 roku wszedł w spółkę z warszawskimi firmami Drogistea i Karpiński i S-ka, w których miał drobny udział. W 1938 roku uruchomiono w Szczawie niewielką pijalnię i rozlewnię wód; spółka Karpińskiego rozpoczęła butelkowanie i eksport wód szczawskich. (W 2010 roku otwarto w Szczawie pijanię wód mineralnych, gdzie dostępne są wody Hanna, Dziedzilla i Szczawa I).
Antoni Gryzina-Lasek postulował również zbudowanie drogi przez przełęcz Przysłop łączącej Mszanę Dolną z Zabrzeżą; droga wojewódzka nr 968 została wybudowana po wojnie.
Lasek łączył pracę zawodową ze społeczną: aktywnie działał w Związku Podhalan i Związku Ziem Górskich, gdzie pełnił funkcję sekretarza Wydziału Wykonawczego.
II wojna światowa: po wybuchu wojny Antoni Gryzina-Lasek, używając pseudonimu Doktor Świder, stanął na czele Podokręgu Górskiego IV Okręgu Związku Czynu Zbrojnego w Nowym Sączu. Został aresztowany 18 stycznia 1941 roku w Dobrej. Po pierwszym przesłuchaniu, popełnił samobójstwo, podcinając sobie tętnicę szkłem. Został pochowany na cmentarzu komunalnym w Nowym Sączu; jego symboliczny grób znajduje się na Cmentarzu Powązkowskim w Warszawie. W dniu 20 czerwca 2022 roku Rada Gminy Kamienica nadała imię Antoniego Gryziny-Laska placowi przy Pijalni Wód Mineralnych w Szczawie.