Jan Berger

Historyk literatury niemieckiej
07.10.1889 13.09.1957 Tarnów

Biografia

Jan Berger urodził się 7 października 1889 w Tarnowie jako syn Jana, oficera armii austriackiej, i Marii Kocherów. Kształcił się w gimnazjach w Rzeszowie, Dębicy i Krakowie, gdzie w 1908 otrzymał świadectwo dojrzałości.

Studiował filologię germańską, angielską i klasyczną na Uniwersytecie Jagiellońskim (1908–1911), a następnie germanistykę na uniwersytecie w Berlinie (1911–1912). W 1914 uzyskał stopień doktora filozofii na UJ. Pracował jako nauczyciel języka niemieckiego w szkołach powszechnych we Lwowie do 1918, a następnie w latach 1919–1936 w Poznaniu (gimnazjum K. Marcinkowskiego i I. Paderewskiego).

W 1924 obronił doktorat na UJ na podstawie pracy Dichtung und Wahrheit in den Bekenntnissen einer schoenen Seele; dwa lata później został adiunktem na Uniwersytecie Poznańskim. W 1932 habilitował się z germanistyki na tymże uniwersytecie, a od 1932 był docentem w Katedrze Filologii Germańskiej tej uczelni; kierował Katedrą w latach 1933–1953 (1945–1946 także Katedrą Filologii Angielskiej), później Katedrą Historii Literatury Niemieckiej (1953–1957).

W 1936 jako zastępca prof. objął katedrę germanistyki, a w 1938 został profesorem nadzwyczajnym, w 1949 – profesorem zwyczajnym. W czasie okupacji hitlerowskiej został wysiedlony z Poznania, utracił wówczas znaczną część dorobku rękopiśmiennego; brał udział w tajnym nauczaniu w Krakowie i Poznaniu. W ostatnich latach życia ciężko chorował, pozostawał unieruchomiony w pancerzu gipsowym, ale kontynuował wykłady i seminaria do końca życia.

Jako naukowiec zajmował się historią literatury niemieckiej XIX i XX wieku oraz historią przekładów literatury niemieckiej. Analizował m.in. stosunek Goethego do romantyzmu. Interesował się nowożytnym romansem szwajcarskim oraz historią przekładów Faust. Wskazywał na związki między twórczością Kasprowicza i Konopnickiej a ich działalnością przekładową; wydał – z własnym komentarzem i wstępem – wykłady Kasprowicza Prometeizm w poezji. Zgromadził materiały do bibliografii przekładów niemieckiej literatury na język polski. Współpracował z Przeglądem Współczesnym i Przeglądem Zachodnim.

W 1950 został członkiem korespondentem PAU, w 1935 członkiem zwyczajnym Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk. Był odznaczony m.in. Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski.

Ożenił się 20 maja 1920 roku we Lwowie z Kazimierą Radnicką, doktorem filozofii i nauczycielką łaciny i greki. 24 kwietnia 1924 roku urodziła się ich córka Maria, która w 1953 roku wyszła za mąż za Stefana Chałubińskiego.

Zmarł 13 września 1957 w Poznaniu. Został pochowany na Cmentarzu Junikowo w Poznaniu (pole 8-5-1-12).

Wybrane publikacje: Grabbe i romantyka (1932); Jerzy Büchner (1934); Nowe drogi teatru niemieckiego (1935); Niemcy współczesne – zdobywające przeszłość (1936); Przekłady Kasprowicza. Poezja niemiecka (1948); Literatura niemiecka w przekładach Marii Konopnickiej (1956).

Zobacz pełny artykuł na Wikipedii

Osiągnięcia

Kierownik Katedry Filologii Germańskiej na Uniwersytecie Poznańskim (1933–1953) i kierownik Katedry Historii Literatury Niemieckiej (1953–1957).
Członek korespondent PAU (1950).
Odznaczony Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski.
Zgromadził materiały do bibliografii przekładów niemieckiej literatury na język polski.
Wydał wykłady Kasprowicza Prometeizm w poezji (z komentarzem i wstępem).

Ciekawostki

Podczas okupacji hitlerowskiej został wysiedlony z Poznania i utracił część dorobku rękopiśmiennego.
Kontynuował wykłady i seminaria do końca życia mimo ciężkiej choroby i unieruchomienia w gipsie.
Został pochowany na Cmentarzu Junikowo w Poznaniu.

Udostępnij