Michał Kazimierz Heller
Biografia
Michał Kazimierz Heller - polski duchowny katolicki, uczony i popularyzator nauki. Kapłan w stopniu prezbitera, profesor zwyczajny, autor i współautor przeszło 70 książek oraz laureat ponad 40 wyróżnień polskich i zagranicznych, w tym Nagrody Templetona.
Wieloletni wykładowca Uniwersytetu Papieskiego Jana Pawła II w Krakowie; był pomysłodawcą, fundatorem i pierwszym dyrektorem Centrum Kopernika Badań Interdyscyplinarnych (CKBI), związanego z UPJPII i z Uniwersytetem Jagiellońskim. Jest członkiem Papieskiej Akademii Nauk, Polskiej Akademii Umiejętności oraz Komisji Filozofii Nauk PAU.
Publikacje Hellera dotyczą czterech dziedzin: fizyka teoretyczna i kosmologia relatywistyczna, filozofia nauki, przyroda i religia, a także filozofia matematyki i fizyki oraz dzieje filozofii i teologii. Zajmował się także ontologią, metafizyką, epistemologią i filozofią biologii, analizując wzajemne powiązania nauki i religii oraz koncepcje konstrukcji rzeczywistości.
W latach 60. popularyzował fizykę i astronomię w Tygodniku Powszechnym, a w 1970 ukazała się jego pierwsza książka (Wobec Wszechświata). Był jednym z założycieli Krakowskiej Grupy Kosmologicznej i współtwórcą czasopisma Acta Cosmologica (wydawanego od 1973 w języku angielskim). W 1972 został docentem na Papieskim Wydziale Teologicznym (potem PAT). W 1985 został profesorem nadzwyczajnym, a w 1990 profesorem zwyczajnym; w 1994 otrzymał tytuł prałata honorowego Ojca Świętego. W 2000 został pierwszym dziekanem Wydziału Teologicznego w Tarnowie. W 2008 roku, jako pierwszy Polak, został laureatem Nagrody Templetona; dzięki temu został fundatorem i dyrektorem Centrum Kopernika Badań Interdyscyplinarnych (UPJPII-UJ).
W latach 1982–2007 kierował 21 przewodami doktorskimi, a jego doktorantami byli m.in. Marek Biesiada, Michał Kokowski i Tadeusz Pabjan. Uczniami i współpracownikami Hellera są także Wojciech Grygieli i Bartosz Brożek. Po Templetonie kontynuował badania z kosmologii, kosmologii kwantowej i geometrii nieprzemiennej, angażując się w interdyscyplinarne projekty na pograniczu fizyki i filozofii.
Życie prywatne
Michał Heller interesuje się lotnictwem i symulatorami lotów. Wakacje spędza na wędrówkach górskich. Lubi czytać kryminały i unika gier umysłowych oraz zakładów. Po otrzymaniu Nagrody Templetona w 2008 roku doznał zawału serca podczas intensywnych wywiadów i wykładów.
Badania naukowe Hellera obejmują kosmologię klasyczną i kwantową, historię nauki oraz filozofię nauki i teologię. W kosmologii klasycznej zajmował się koncepcją modeli Wszechświata, zasadą Macha i problemem osobliwości; w kosmologii kwantowej prowadził prace nad nieprzemienną kwantową grawitacją oraz modelem nieprzemiennego Wszechświata, opracowanym wraz z Wiesławem Sasinem i Dominikiem Lambertem. Jego prace obejmują także geometrię nieprzemienną i próby łączenia koncepcji fizyki z filozofią nauki i teologią.
W historii kosmologii Heller badał także dorobek Georges’a Lemaître’a i współtworzył archiwum jego prac. Popularyzował istotne osiągnięcia współczesnej kosmologii, podkreślając rozwój obserwacyjny i historyczny konteksty powstania Wielkiego Wybuchu oraz znaczenie filozoficzne pytań o naturę Wszechświata.
Światopogląd Hellera kładzie nacisk na zbliżenie nauki i filozofii oraz na konieczność odpowiedzialnego prowadzenia dialogu między nauką a religią. Uważa, że nauka i religia nie muszą być w konflikcie, lecz mogą współistnieć dzięki twórczemu napięciu między nimi.