A
Kultura i sztuka

Adam Gorczyński

Pisarz i poeta romantyzmu oraz malarz

Tarnówmiejsce urodzenia
4osiągnięć

Biografia

Adam Gorczyński urodził się w 1805 roku w Tarnowie jako syn Józefa Kalasantego Gorczyńskiego i Katarzyny z Łojowskich. Jego ojciec w 1818 roku zakupił Brzeźnicę, Nowe Dwory i część Marcyporęby. Po śmierci ojca w 1830 przeniósł się na Brzeźnicę, którą odziedziczył, stając się właścicielem dóbr ziemskich w Galicji i uczestnikiem lokalnego życia społecznego.

Ukończył gimnazjum w Tarnowie, studiował filozofię we Lwowie i nawiązał kontakty z Ossolineum oraz lwowską grupą intelektualistów, m.in. Augustem Bielowskim, Ludwikiem Nabielakiem i Stanisławem Jaszowskim, co kształtowało jego romantyczne nastawienie do kultury i historii Słowiańszczyzny.

Jako twórca literacki Gorczyński tworzył opowiadania gawęd szlacheckich oraz powieści i dramaty, które grano w teatrach Krakowa, Lwowa, Warszawy i Poznania. Napisał 21 utworów dramatycznych. Pseudonim literacki „Jadam zZatora” podkreślał związek z regionem. W 1838 ukazały się jego powieści Jadama w formie legend i baśni podkrakowskich; w 1842 wydał Opowieści i legendy Jadama z Ziemi Zatorskiej, a obszerną recenzję opublikował w Bibliotece Warszawskiej; w 1852 stały się lekturą szkolną w gimnazjum w Cieszynie. W tym samym roku ukazała się Silva rerum Jadam w staropolskiej literackiej formie sylwy. Napisał także Farmazon (1844) i Zeno (1845).

W sferze malarskiej Gorczyński malował przede wszystkim pejzaże z motywami architektonicznymi; uczył się w Wiedniu u Franza Steinfelda i w Krakowie u Jana Nepomucena Głowackiego, z którym dzielił fascynację krajobrazami Podhala i Tatr. Był autorem kilkuset obrazów, prezentowanych m.in. w Towarzystwie Przyjaciół Sztuk Pięknych w Krakowie; w zbiorach MNK, Ossolineum i Biblioteki Jagiellońskiej znajdują się m.in. Droga do Morskiego Oka w Tatrach i Kościół Dominikanów w Krakowie po pożarze 1850. W 1862 opublikował wspomnienie o Głowackim. W 1854 był współzałożycielem Towarzystwa Przyjaciół Sztuk Pięknych w Krakowie; pod pseudonimem A* z Galicyi wystawiał w 1854 i 1855 prace Widok Kalwarii Zebrzydowskiej, Droga do Morskiego Oka w Tatrach, Widok Czerwonego Klasztoru z Gór Pienin i Czarny Dunajec.

Był także aktywnym działaczem społecznym i politycznym. W latach 1848 został prezydującym wadowickiej Rady Narodowej i uczestniczył w Zjeździe Słowiańskim w Pradze. Publikował na tematy społeczne w Dzienniku Mód Paryskich. Był członkiem Galicyjskiego Towarzystwa Gospodarskiego oraz Krakowskiego Towarzystwa Rolniczego; w latach 1855–1856 pełnił funkcję prezesa Towarzystwa Leśniczego. Był konserwatorem zabytków w okręgach wadowickim i bochnowskim. Inicjował zbiórkę na pomnik Wincentego Pola, a w 1854 współzałożył Towarzystwo Przyjaciół Sztuk Pięknych w Krakowie. W 1876 ufundował szkołę podstawową w Brzeźnicy i szkołę rolniczą w Czernichowie; był także kolatorem kościoła w Marcyporębie.

Źródło: artykuł w Wikipedii

Najważniejsze osiągnięcia

  1. Napisał Farmazon (1844) i Zeno (1845).
  2. Wydał Opowieści i legendy Jadama z Ziemi Zatorskiej (1842) oraz Silva rerum Jadam w staropolskiej formie sylwy (1852).
  3. Współzałożył Towarzystwo Przyjaciół Sztuk Pięknych w Krakowie (1854).
  4. Stworzył liczne powieści i opowiadania w stylu gawędy szlacheckiej, popularyzujące romantyzm w Galicji.

Ciekawostki

?

Używał pseudonimu „Jadam zZatora”.

?

W 1862 opublikował wspomnienie o Janie Nepomucenie Głowackim.

?

Jego malarstwo znajduje się w Muzeum Narodowym w Krakowie.